Holat tanish boʻlsa kerak: CRMga pul toʻlangan, voronka sozlangan, lekin bir oydan keyin bitimlar eski bosqichda qotib qolgan, izohlar boʻsh, vazifalarning muddati oʻtgan. Yozishmalar menejerning shaxsiy Telegramida, kelishuvlar esa uning xotirasida. Savdo boʻlimlarini tekshirganimizda bu eng koʻp uchraydigan muammolardan biri.
CRMda maʼlumot boʻlmasa, siz qancha murojaat kelganini, ular qaysi bosqichda yoʻqolayotganini va qaysi menejer qanday ishlayotganini bilmaysiz. Menejer ishdan ketsa, mijozlar ham u bilan ketadi. Koʻpincha sabab menejerlarning dangasaligida emas, tizim qanday qurilganida.
Menejerlar CRMda ishlamaydi: avval belgilarni tekshiring
Biror narsani oʻzgartirishdan oldin CRMdan 20 ta tasodifiy bitimni oching. Muammo odatda quyidagi belgilardan bilinadi:
- bitimlarning katta qismida keyingi qadam uchun sanali vazifa yoʻq;
- izohlar «qoʻngʻiroq qildim», «oʻylab koʻradi» darajasida, nima kelishilgani yozilmagan;
- bitta mijoz ikki-uch xil kartochkada turibdi;
- rahbar hisobotni CRMdan emas, menejerlardan soʻrab oladi.
CRMni menejer uchun qulay qiling
Koʻp kompaniyalarda CRM rahbarning «hammasini bilsam» degan istagiga qarab sozlanadi: bitim kartochkasida yigirmata majburiy maydon. Kuniga oʻnlab suhbat oʻtkazadigan odam uchun bu ortiqcha yuk, shuning uchun maydonlar «-» bilan toʻldiriladi yoki umuman toʻldirilmaydi.
Qanday tuzatish kerak. Faqat haqiqatan ishlatiladigan maydonlarni qoldiring: bitimda summa, mahsulot, hajm, murojaat manbai, keyingi qadam sanasi va rad etish sababi. Rad etish sababi roʻyxatdan tanlansin, aks holda ularni sanab boʻlmaydi. Voronka bosqichlari esa sizdagi haqiqiy jarayonni takrorlasin.
Yana bir sabab: mijoz bilan muloqot CRMdan tashqarida boʻladi. Menejer shaxsiy raqam va Telegramdan ishlasa, maʼlumotni ikkinchi marta qoʻlda kiritishi kerak, bu esa qilinmaydi. Ishlab chiqarish korxonalarida koʻpincha ulgurji yoʻnalish egasining shaxsiy telefoni orqali yuradi va daromadning yarmi hisobsiz qoladi.
Qanday tuzatish kerak. IP-telefoniyani CRMga ulang: suhbatlar yozib olinsin, javobsiz qolgan qoʻngʻiroqdan avtomatik bitim ochilsin. Messenjerlar, saytdagi forma va reklama arizalari ham CRMga oʻzi tushsin, har bir yoʻnalish uchun alohida voronka boʻlsin. Buni amoCRM joriy etish paytida darhol qilgan maʼqul.
«CRMda yoʻq boʻlsa, bitim yoʻq» qoidasi va rahbar nazorati
Bonus menejerning soʻzi yoki buxgalteriyadagi toʻlov asosida hisoblansa, CRMni toʻldirish ixtiyoriy ish boʻlib qoladi. Menejer «kartochkani keyin toʻldiraman» deydi, bu «keyin» esa hech qachon kelmaydi.
Qanday tuzatish kerak. CRMda qayd etilmagan sotuv hisobga olinmaydi va unga bonus berilmaydi, hatto pul kelgan boʻlsa ham. Qoidani motivatsiya tizimi haqidagi nizomga yozing, har bir menejerga imzolating va oy oxirida toʻlovlarni CRMdagi bitimlar bilan solishtiring. Bitta istisno ham qoidani buzadi.
Menejerlar rahbar tekshiradigan ishni qiladi. Agar rahbar ahvolni Telegramda «qalay, ishlar yurishyaptimi?» deb soʻrasa, CRMdagi maʼlumot hech kimga kerak emasdek koʻrinadi.
Qanday tuzatish kerak. Rahbar har kuni 5 ta tasodifiy bitimni tekshirsin: izoh bormi, bosqich toʻgʻrimi, keyingi qadam sanasi qoʻyilganmi. Vazifasiz bitimlar va muddati oʻtgan vazifalar roʻyxatini kuniga ikki marta koʻrib chiqsin. Haftalik yigʻilish CRM ekrani oldida oʻtsin, hisobot esa faqat CRMdan olinsin.
Oʻqitish va bitimlar tartibi
Koʻpincha butun oʻqitish integratorning bir soatlik namoyishidan iborat: reglament yoʻq, har kim oʻzicha toʻldiradi. Bir sahifalik reglament yozing: har bir suhbatdan keyin CRMda quyidagilar boʻlishi shart:
- «Nimani muhokama qildik, mijoz nima dedi, nimaga kelishdik» tartibidagi izoh;
- bitimning hozirgi bosqichi;
- keyingi qadamning sanasi, vaqti va shakli (qoʻngʻiroq, uchrashuv, onlayn);
- mijoz bu qadamga rozi boʻlgani haqida belgi.
Har bir menejerga sinov oʻtkazing: bitim ochish, bosqichdan bosqichga oʻtkazish, vazifa qoʻyish va rad etish sababini belgilash. Eski bazani oʻqitishdan keyin yuklang, aks holda maʼlumot birinchi kunning oʻzidayoq buziladi.
Bitta menejerda ikki yuzta faol bitim boʻlsa, u ularning hech birini tartibda saqlay olmaydi. Faol bitimlar sonini cheklang, moʻljal: murakkab B2B savdoda 5–10 ta, B2B xizmatlarda taxminan 10 ta, ulgurji va B2C savdoda 30–50 ta. Har bir faol bitimda sanali vazifa boʻlsin, arizalarni esa rahbar yoki administrator taqsimlasin.
Kirish huquqlarini ham sozlang: menejer faqat oʻz bitimlarini koʻradi, bazani eksport qila olmaydi, ishdan ketgan xodimning kirishi oʻsha kuniyoq yopiladi. Takroriy sotuv uchun eski bitim tahrirlanmaydi, yangi bitim ochiladi, shunda konversiya toʻgʻri hisoblanadi.
Qadam-baqadam reja va chek-list
- Holatni tekshiring. 20 ta tasodifiy bitimni oching va vazifasiz bitimlar sonini yozib qoʻying.
- Bazani tozalang. Oʻlik bitimlarni rad etish sababi bilan yoping, dublikatlarni faqat administrator birlashtirsin.
- Kartochkani soddalashtiring. Ortiqcha maydonlarni olib tashlang, bosqichlarni haqiqiy jarayonga moslang.
- Kanallarni ulang. Ish vaqtida murojaatga 15 daqiqa ichida javob berish meʼyorini kiriting.
- Qoidalarni yozing. Reglament tuzing va «CRMda yoʻq boʻlsa, bitim yoʻq» qoidasini motivatsiya nizomiga kiritib, imzolating.
- Oʻqiting va nazoratni yoʻlga qoʻying. Har bir menejer sinov topshirsin, rahbar har kuni 5 ta bitimni tekshirsin.
- 2–4 haftadan keyin qayta tekshiring. Birinchi qadamdagi raqamlar bilan solishtiring va reglamentni tuzating.
Chek-list: CRM haqiqatan ishlayaptimi?
- Har bir faol bitimda sanali vazifa bor.
- Muddati oʻtgan vazifalar yoʻq yoki bir kun ichida yopiladi.
- Oyning har bir toʻlovi CRMdagi bitimga mos keladi.
- Har bir murojaat CRMga avtomatik tushadi.
- Qoʻngʻiroq yozuvlari bitim kartochkasida turibdi.
- Rad etish sababi roʻyxatdan tanlanadi.
- Faol bitimlar soni belgilangan chegaradan oshmaydi.
- Rahbar hisobotni CRMdan oladi.
- Ishdan ketgan xodimning kirishi oʻsha kuni yopiladi.
Agar besh banddan koʻprogʻiga «yoʻq» deb javob bersangiz, muammo menejerlarda emas, tizimda. CRM qoidalar, sodda sozlamalar va rahbarning har kungi nazorati bilan birga ishlaydi. Tizimni noldan sozlash yoki ishlamay qolgan CRMni qayta ishga tushirish kerak boʻlsa, amoCRM joriy etish sahifasida qanday ishlashimizni koʻrishingiz mumkin.